Tangazo katika Mji wa Shiraz
Jioni moja ya msimu wa kuchipua mwaka 1844, mazungumzo yalifanyika kati ya vijana wawili yaliyotangazia enzi mpya kwa jamii ya binadamu. Mfanyabiashara Mwajemi alimtangazia msafiri katika mji wa Shiraz kwamba Yeye ndiye Aliyebeba Ufunuo Mtakatifu uliokusudia kubadilisha maisha ya kiroho ya wanadamu. Mfanyabiashara huyo aliitwa Siyyid ʻAlí-Muhammad, na anajulikana katika historia kama Báb — “Lango” kwa Kiarabu.
Katikati ya karne ya kumi na tisa ilikuwa kipindi cha msukosuko mkubwa katika historia ya dunia. Mapinduzi makuu yalikuwa yanafanyika, na katika nchi nyingi waumini wa dini mbalimbali walihisi kwamba binadamu walikuwa kwenye kizingiti cha nyakati mpya. Maelfu walikuwa wakiomba kwa bidii wamjue Mwahidiwa anapotokea.
Mtafutaji Anapata
Mwanazuoni kijana aliyeitwa Mulla Husayn alikuwa amesafiri Uajemi akitafuta Mwahidiwa wa unabii wa Kiislamu. Akavutiwa na Shiraz, alikutwa na kijana mchangamfu aliyevaa kilemba cha kijani kwenye lango la mji jioni ya tarehe 22 Mei 1844, aliyemkaribisha kama rafiki aliyemfahamu kwa muda mrefu na kumwalika nyumbani Kwake.
Wawili hao walipokea usiku wote wamezama katika mazungumzo. Kila sifa aliyokuwa akitafuta Mulla Husayn kwa Mwahidiwa aliiona kwa Mwenyeji wake. Kabla ya alfajiri Báb alimwambia: “Ee wewe uliye wa kwanza kuniamini! Kwa hakika nawaambia, Mimi ni Báb, Lango la Mungu… Roho kumi na nane lazima, mwanzoni, zinipokee na kukiri ukweli wa Ufunuo Wangu kwa hiari yao.”
Ndani ya majuma machache, roho kumi na saba zaidi zilitambua daraja Lake kwa uhuru wao. Wafuasi hao kumi na wanane wa kwanza — “Herufi za Walio Hai” — waliacha raha na kustarehe ili kueneza ujumbe wake. Miongoni mwao alikuwa mshairi Ṭáhirih, aliyetetea usawa wa wanawake na wanaume, na Quddús, aliyeheshimiwa zaidi kuliko wote.
Utume wa Báb
Akiwa amezaliwa Shiraz tarehe 20 Oktoba 1819, Báb alikuwa lango la kiishara kati ya enzi za unabii na enzi mpya ya utimilifu kwa binadamu. Kusudi lake lilikuwa kuwaamsha watu kwamba alfajiri ya kipindi kipya cha historia ya binadamu ilikuwa imeanza — kipindi ambacho kingeshuhudia umoja wa binadamu wote na kuchipuka kwa ustaarabu wa ulimwengu, wa kiroho na wa kimwili.
Siku hiyo kuu, alitangaza, ingewekwa kwa nguvu ya Mwalimu Aliyeongozwa na Uvuvio wa Kimungu aliyemwita “Yeye Ambaye Mungu Atamdhirisha.” Kusudi lake mwenyewe lilikuwa kuandaa wanadamu kwa Mwahidiwa huyo wa Mungu — enzi ya amani na haki iliyokuwa tumaini la kila moyo na ahadi ya kila dini. Aliwaagiza wafuasi wake kueneza ujumbe huu nchi nzima.
Maandiko yake — hasa Bayán ya Kiajemi na ya Kiarabu — yalifuta sheria za enzi iliyopita na kuweka kanuni za utaratibu mpya mtakatifu. Miongoni mwake: utafutaji huru wa ukweli, elimu kwa wote, kuinua wanawake, na kutambua ukubwa wa Yeye atakayekuja baada yake.
Mateso na Kifungo
Ujumbe wa Báb uliamsha tumaini na msisimko miongoni mwa watu wa kila tabaka — lakini viongozi wengi wa dini, wakiogopa nafasi zao za kifahari, walitangaza mafundisho yake kuwa uzushi na kuazimia kumwangamiza Yeye na wafuasi wake. Mgogoro ulisambaa katika misikiti, mashule na masoko nchi nzima.
Kwa hivyo, Báb alifukuzwa kutoka mji hadi mji, kutoka gereza hadi gereza — kwanza hadi Máh-Kú, ngome iliyotundikwa kwenye mwamba wa mlima, kisha hadi ngome ya Chihríq, aliyoiita “Mlima wa Huzuni.” Lakini hakuna mpango wa adui zake ulioweza kusitisha kuenea kwa ushawishi Wake. Kila mahali alikopelekwa, neema Yake na haiba Yake iliwavutia na kuwafanya wamheshimu magavana, wanajeshi na wakazi wa mji; Zaidi ya mara moja, hata walinzi Wake wa gerezani walikuwa wafuasi Wake.
Wakiwa wametengwa kutoka kwa kiongozi wao, Wabábí walijitetea dhidi ya nguvu zote za dola. Maelfu ya wafuasi wake — wanaume, wanawake na watoto — waliuawa kikatili. Baada ya muda umaarufu Wake ulikua kiasi kwamba viongozi wa dini mashuhuri walitaka Auliwe.
Kufa Shahidi Tabríz
Mwaka 1850 Waziri Mkuu aliamuru Báb auwawe. Tarehe 9 Julai alitolewa kwenda kwenye uwanja wa kambi ya askari mjini Tabríz, ambapo maelfu walikusanyika hadi juu ya paa za majengo kutazama. Akatundikwa kwa kamba katika ukutawa kambi pamoja na mfuasi kijana, Mbele ya kikosi cha askari 750 waliofyatua risasi kwa makundi matatu mfululizo.
Moshi ulipopotea, umati ulishuhudia tukio la kustaajabisha: mfuasi kijana alikuwa amesimama hai bila kuumia — na Báb alikuwa amepotea machoni. Kamba pekee ndizo zilizokuwa zimeharibiwa sana. Alikutwa ndani ya chumba chake, akiendelea kwa utulivu mazungumzo na mwandishi wake yaliyokuwa yamekatizwa. “Sasa mnaweza kuendelea kutekeleza kusudi lenu,” aliwaambia walinzi Wake wa gereza.
Kikosi cha pili kilijipanga. Wakati huu miili ya Báb na mwenziwe iliharibiwa. Kimbunga cha vumbi kiliinuka juu ya mji na kufunika mbingu hadi giza. Báb alikuwa na umri wa miaka ishirini na tisa.
Kaburi juu ya Mlima Karmeli
Baada ya kufa kwake kishahidi, mabaki ya mwili wa Báb yalipatikana kwa siri na wafuasi Wake na kufichwa karibu miaka sitini, yakihamishwa kutoka mahali pa maficho hadi pengine katika Uajemi na hatimaye hadi Nchi Takatifu. Mwaka 1909 hatimaye yaliwekwa Mlimani Karmeli, mahali paliloteuliwa na ʻAbduʼl-Bahá.
Leo Báb anapumzika katika Hekalu lenye kuba ya dhahabu, likizungukwa na bustani za ngazi za kuvutia zinazoangalia Bahari ya Kati — ishara ya ushindi wa Hoja aliyoitangaza juu ya upinzani mkali zaidi. Mamilioni duniani wanamheshimu kama Mtangulizi mtakatifu wa Imani ya Kibaháʼí, na kugeukia Maandiko yake kugundua Nuru ya mwangaza wa Mungu.